Ticari Alacaklarda Zorunlu Arabuluculuk Süreci (2026 Güncel Hukuki Rejim)

 

I. Genel Çerçeve

Ticari alacak uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak, belirli şartlar altında zorunludur.

Bu yükümlülük, Türk Ticaret Kanunu m.5/A ile düzenlenmiştir.

Temel kural:

Konusu bir miktar para olan ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, usulden reddedilir.

II. Hangi Uyuşmazlıklarda Zorunludur?

Zorunlu arabuluculuk şu durumlarda uygulanır:

  • Tarafların tacir olması

  • Uyuşmazlığın ticari nitelikte olması

  • Talebin para alacağına ilişkin olması

Örneğin:

  • Fatura alacakları

  • Cari hesap alacakları

  • Sözleşmeden doğan para talepleri

  • Hizmet bedeli alacakları

bu kapsamdadır.

III. Hangi Durumlarda Zorunlu Değildir?

Aşağıdaki hallerde zorunlu arabuluculuk uygulanmaz:

  • İhtiyati haciz talepleri

  • İcra takibi başlatılması

  • Kambiyo senetlerine özgü takip

  • Konkordato ve iflas talepleri

  • İhtiyati tedbir başvuruları

Ancak itirazın iptali davası açılacaksa arabuluculuk zorunludur.

IV. Süreç Nasıl Başlatılır?

1. Başvuru

Alacaklı:

  • Arabuluculuk bürosuna başvurur.

  • Karşı tarafın bilgileri ve talep miktarı belirtilir.

Başvuru ile zamanaşımı durur.

2. Arabulucunun Atanması

Büro tarafından arabulucu atanır.

Taraflara davet gönderilir.

3. Görüşme Süreci

Arabulucu:

  • Tarafları bir araya getirir.

  • Müzakere ortamı oluşturur.

  • Uzlaşma zemini arar.

Taraflar katılmazsa süreç sonlandırılır ve son tutanak düzenlenir.

V. Süre

Arabulucu, dosyayı genellikle birkaç hafta içinde sonuçlandırır.

Anlaşma sağlanamazsa “anlaşamama tutanağı” düzenlenir.

Bu tutanak dava açmak için zorunludur.

VI. Arabuluculuğun Hukuki Sonuçları

1. Anlaşma Sağlanırsa

Taraflarca imzalanan anlaşma belgesi:

  • İlâm niteliğinde belge haline gelebilir.

  • Doğrudan icraya konulabilir.

Mahkeme kararına gerek kalmaz.

2. Anlaşma Sağlanamazsa

Anlaşamama tutanağı ile:

  • Dava açılabilir.

  • Tutanak dava dilekçesine eklenmelidir.

Eklenmezse dava usulden reddedilir.

VII. Zamanaşımı ve Süreler

Arabuluculuğa başvuru ile:

  • Zamanaşımı durur.

  • Süreç sona erdiğinde kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Bu durum alacaklı açısından önemli bir güvencedir.

VIII. Masraflar ve Ücret

  • İlk toplantıya katılım genellikle ücretsizdir.

  • Sonrasında ücret tarifeye göre belirlenir.

  • Anlaşma halinde ücret taraflarca paylaşılır.

Mahkeme sürecine kıyasla daha ekonomik bir yöntemdir.

IX. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

  • Arabuluculuğa başvurmadan doğrudan dava açılması

  • Yanlış arabuluculuk türüne başvuru

  • Tutanak alınmadan dava açılması

  • Zamanaşımı hesabının yanlış yapılması

Bu hatalar davanın usulden reddine yol açabilir.

X. Stratejik Değerlendirme

Ticari alacaklarda arabuluculuk:

  • Tahsil süresini kısaltabilir,

  • Ticari ilişkilerin korunmasını sağlayabilir,

  • Masraf ve zaman kaybını azaltabilir.

Ancak uzlaşma ihtimali düşükse dava stratejisi önceden planlanmalıdır.

XI. Sonuç

Ticari alacak davalarında zorunlu arabuluculuk, dava şartı niteliğindedir.

Arabulucuya başvurulmadan açılan dava reddedilir.

Bu nedenle:

  • Uyuşmazlığın ticari niteliği doğru belirlenmeli,

  • Süreler dikkatle takip edilmeli,

  • Arabuluculuk tutanağı usulüne uygun alınmalıdır.

Her ticari alacak dosyası kendi sözleşme ve delil yapısına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Dipnot

Bu çalışma, yürürlükteki mevzuat ve ticari uygulamalar çerçevesinde bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

Yazar:
Av. Berkan GÖRCEĞİZ
İstanbul 1 Nolu Baro – Sicil No: 271806
Alternatif Hukuk & Danışmanlık
https://www.alternatifhukukburosu.com

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? (Türk Medeni Kanunu Çerçevesinde 2026 Güncel Rehber)

  I. Vasiyetnamenin Hukuki Niteliği Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının kimlere ve hangi oranlarda intikal edeceğini belirlediği tek taraflı, ölüme bağlı bir tasarruftur. Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyetname: Tek taraflıdır Ölümle hüküm doğurur Miras bırakan tarafından her zaman geri alınabilir Vasiyetname, miras sözleşmesinden farklıdır. Miras sözleşmesi iki taraflıdır; vasiyetname ise tamamen miras bırakanın iradesine dayanır. II. Vasiyetname Düzenleme Ehliyeti Vasiyetname düzenleyebilmek için: Ayırt etme gücüne sahip olmak 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Ayırt etme gücünden yoksun bir kişinin yaptığı vasiyetname iptal edilebilir. Bu husus uygulamada sıkça dava konusu olmaktadır. III. Vasiyetname Türleri Türk Medeni Kanunu’na göre üç tür vasiyetname vardır: 1. Resmî Vasiyetname En güvenli ve en az ihtilafa açık vasiyet türüdür. Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur önünde düzenlenir. Özellikleri: İki tanık bulunur Resmî...
Devamı

Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası Nedir? (2026 Güncel Hukuki Çerçeve)

  I. Genel Tanım Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu), bir mal üzerindeki paylı veya elbirliği mülkiyetinin sona erdirilmesi amacıyla açılan dava türüdür. Bu dava özellikle: Miras sonrası taşınmaz paylaşımında, Kardeşler arasında kalan aile evinde, Hisseli tapulu arsalarda sıklıkla gündeme gelir. Temel ilke şudur: Hiç kimse ortak mülkiyet ilişkisinde kalmaya zorlanamaz. Bu nedenle her paydaş, ortaklığın sona erdirilmesini talep etme hakkına sahiptir. II. Hukuki Dayanak Ortaklığın giderilmesi, Türk Medeni Kanunu’nun paylı mülkiyet ve elbirliği mülkiyetine ilişkin hükümlerine dayanır. İki temel mülkiyet türü söz konusudur: 1. Paylı Mülkiyet Her paydaşın belirli oranlı hissesi vardır ve bu hisse tapuda gösterilir. 2. Elbirliği Mülkiyeti Miras durumunda ortaya çıkar. Mirasçılar malın tamamı üzerinde birlikte hak sahibidir; bireysel tasarruf mümkün değildir. Miras paylaşılmadığı sürece elbirliği mülkiyeti devam eder. III. Dava Hangi Hallerde Açılır?...
Devamı